پلتفرم سناریوم؛ تلاش برای ایجاد بازار آنلاین خریدوفروش فیلمنامه

به گزارش خبرنگار پايگاه خبري سروش امنيت به نقل از پيوست ،شکل‌گیری خانه سناریوم به جمعی از فیلمنامه‌نویسان برمی‌گردد که در دوره‌های آموزشی با یکدیگر آشنا شده بودند. ارتباط این گروه پس از پایان دوره‌ها ادامه پیدا کرد و به برگزاری جلسات هفتگی نقد و بررسی آثار یکدیگر رسید. همین نشست‌ها به‌تدریج زمینه شکل‌گیری یک فعالیت مشترک را فراهم کرد؛ فعالیتی که ابتدا به معرفی آثار اعضای گروه محدود بود، اما بعدتر با انتشار فراخوان دریافت فیلمنامه، نویسندگان دیگری را نیز در بر گرفت.
انوشه میرمجلسی، مدیر داخلی سناریوم، درباره شکل‌گیری این ایده می‌گوید: «ارتباط ما بعد از پایان دوره‌ها گسسته نشد و جلسات هفتگی تنظیم کردیم تا فیلمنامه‌های همدیگر را نقد کنیم. همین تداوم جلسات ما را به ایده اولیه سناریوم رساند؛ پلتفرمی برای ارائه فیلمنامه‌های آماده ساخت به کارگردان‌ها و تهیه‌کننده‌هایی که دنبال فیلمنامه هستند.»

عرضه آثار ابتدا به نوشته‌های اعضای گروه محدود بود. انتشار فراخوان دریافت فیلمنامه، فعالیت مجموعه را به آثار دیگر نویسندگان گسترش داد و بعدتر، امکان معرفی طرح‌ها و ایده‌ها نیز به سایت اضافه شد.

میرمجلسی می‌گوید:« سناریوم در فراخوان پاییزی خود حدود ۸۰ فیلمنامه دریافت کرد که ۲۰ اثر از میان آنها برای انتشار انتخاب شدند.» به گفته او، درخواست‌های بعدی نویسندگان برای عرضه آثارشان باعث شد بخش تازه‌ای در سایت برای انتشار طرح‌ها و ایده‌ها طراحی شود.
مسئله مورد اشاره اعضای سناریوم، ایجاد ارتباط میان صاحب اثر و متقاضی خرید است. در این مدل، نویسنده به‌جای مراجعه جداگانه به افراد و دفاتر سینمایی، اثر خود را در فضایی مشترک معرفی می‌کند. البته حضور نویسندگان تنها یک سوی این ارتباط است و سوی دیگر به مراجعه کارگردانان، تهیه‌کنندگان و سرمایه‌گذاران وابسته می‌ماند.

زهرا علی‌اکبری، عضو گروه نگارش سناریوم، می‌گوید: «مخاطب اولیه ما فیلمنامه‌نویس‌ها بودند، اما برنامه و هدف ما این است که حلقه وصل فیلمنامه‌نویس با سایر اجزای سینما باشیم.» او کارگردانان، تهیه‌کنندگان و سرمایه‌گذاران را نیز از مخاطبان مجموعه می‌داند.

عرضه اثر، نه تضمین تولید

معرفی آنلاین می‌تواند امکان بررسی یک فیلمنامه را فراهم کند، اما این مرحله را نباید با پیدا‌شدن خریدار یا آغاز تولید یکسان دانست. نقش پلتفرم در عرضه و ارتباط اولیه تعریف می‌شود؛ تصمیم برای ساخت اثر، خارج از اختیار آن باقی می‌ماند.

علی‌اکبری درباره این محدودیت می‌گوید: «طبیعتا سناریوم نمی‌تواند تضمین‌کننده تولید فیلم باشد، اما تلاش می‌کند این مسیر را بسازد. ایجاد امکان دیده‌شدن ایده و طرح فیلمنامه‌نویسان اولین گام برای ساخته‌شدن این مسیر خواهد بود.»

مراجعه خریدار نیز الزاما با انتخاب یک فیلمنامه آماده آغاز نمی‌شود. برخی متقاضیان از میان آثار موجود انتخاب می‌کنند و برخی با موضوع مشخصی به دنبال طرح می‌گردند. بنابراین، سایت هم محل معرفی آثار است و هم نقطه شروع درخواست‌هایی که باید جداگانه بررسی شوند.

در سناریوم، نویسندگان می‌توانند به‌صورت رایگان پروفایل بسازند و رزومه و آثارشان را برای معرفی و فروش ثبت کنند. کارگردان‌ها و تهیه‌کنندگان نیز امکان جست‌وجوی طرح‌ها یا ثبت درخواست برای موضوعی مشخص را دارند. سناریوم اعلام کرده نویسندگان دارای پروفایل فعال و آثار ثبت‌شده، در معرفی‌ها و رویدادهای پیچینگ در اولویت‌اند. به گفته انوشه میرمجلسی، مدیر داخلی سناریوم، بارگذاری مطالب و آثار سایت توسط او و احسان منصف، مدیر مؤسسه سناریوم، انجام می‌شود.

عضو گروه نگارش سناریوم توضیح می‌دهد که کارگردان می‌تواند پس از مشاهده معرفی آثار، درخواست مطالعه فیلمنامه کامل را بدهد یا موضوعی را مطرح کند و خواهان دریافت چند طرح مرتبط شود. به گفته او، ارائه اثر در هر دو مسیر بر اساس قراردادهای تنظیم‌شده توسط وکلای مجموعه انجام می‌شود.
پس از اعلام علاقه متقاضی، فرایند از مشاهده معرفی اثر به گفت‌وگو با نویسنده منتقل می‌شود. جلسه مشترک برای توضیح داستان و چارچوب فیلمنامه است و ادامه همکاری به تصمیم طرف‌ها بستگی دارد.
به گفته انوشه میرمجلسی مدیر داخلی سناریوم، وقتی یک کارگردان برای خرید فیلمنامه به سناریوم پیام می‌دهد، اولین قدم برگزاری یک جلسه مشترک با حضور نویسنده است. او توضیح می‌دهد که در صورت ادامه فرایند، قرارداد میان نویسنده و کارگردان با واسطه‌گری سناریوم امضا و هزینه خرید فیلمنامه پرداخت می‌شود.

فرآیند دسترسی به فیلمنامه کامل

دسترسی به متن کامل فیلمنامه از ابتدا در اختیار متقاضی قرار نمی‌گیرد. کارگردان یا تهیه‌کننده ابتدا می‌تواند در سایت جست‌وجو کند و سیناپس و خلاصه آثار را ببیند؛ متن کامل فیلمنامه روی سایت منتشر نمی‌شود. اگر متقاضی بخواهد متن کامل را دریافت کند، فرایند پیش‌قرارداد آغاز می‌شود.

انوشه میرمجلسی، مدیر داخلی سناریوم، می‌گوید در این مرحله هم نویسنده از ارسال طرحش برای متقاضی مطلع است و هم کارگردان یا تهیه‌کننده نسبت به ایده تعهد امانت‌داری دارد. به گفته او، متقاضی ابتدا مبلغی پرداخت می‌کند و ممکن است بخشی از اثر یا اطلاعات تکمیلی را دریافت کند. سپس جلسه‌ای میان نویسنده و متقاضی برگزار می‌شود.

در صورت توافق طرفین، خرید کامل فیلمنامه وارد مرحله قرارداد می‌شود. میرمجلسی می‌گوید مبلغ نهایی با در نظر گرفتن حدود نرخ‌های اعلامی خانه سینما پرداخت می‌شود و وکلای سناریوم قرارداد میان نویسنده و خریدار را تنظیم می‌کنند.

این فرایند، تفاوتی میان مشاهده عمومی یک اثر و دسترسی به متن کامل آن ایجاد می‌کند. در مرحله نخست، کاربر فقط با اطلاعات معرفی‌شده مواجه است؛ اما در مرحله بعد، دسترسی به متن به اطلاع نویسنده، پرداخت اولیه، جلسه مشترک و در نهایت توافق برای خرید وابسته می‌شود.

از نگارش تا ارائه

سناریوم فقط واسطه فروش آثار آماده نیست. نگارش سفارشی، بازنویسی و منتورینگ نیز بخشی از فعالیت آن است. در نتیجه، مراجعه‌کننده ممکن است نویسنده یک فیلمنامه کامل باشد یا صاحب ایده‌ای که هنوز به متن تبدیل نشده است.

میرمجلسی درباره سفارش نگارش می‌گوید: «برخی ایده اولیه دارند، اما زمان یا امکان نگارش فیلمنامه کامل را ندارند. این کار را در سناریوم به کمک اعضای سناریوم و در برخی موارد نویسندگان مهمان انجام می‌دهیم.» به گفته او، این همکاری‌ها نیز در چارچوب قرارداد پیش می‌رود.
برای طرح‌های اولیه یا فیلمنامه‌های کامل، جلسات منتورینگ برگزار می‌شود. هدف اعلام‌شده این جلسات، بررسی متن و همراهی با نویسنده است؛ موضوعی که با تضمین فروش یا تولید تفاوت دارد.

میرمجلسی می‌گوید: «این جلسات برای کسانی است که در ادامه نگارش به مشاوره نیاز دارند یا می‌خواهند فرد دیگری فیلمنامه کاملشان را بررسی کند. تعداد جلسات نیز بسته به درخواست نویسنده تعیین می‌شود.»
منتور قرار است نگاهی بیرونی به اثر اضافه کند. بنا بر توضیح گروه نگارش، انتخاب او به شناخت از موضوع فیلمنامه وابسته است و بررسی اولیه آثار در جمع انجام می‌شود.

زهرا علی‌اکبری می‌گوید: «هرچند در بسیاری از موارد نوشتن فیلمنامه می‌تواند کاری فردی و یک‌نفره باشد، فرایند بازنویسی و رفع اشکالات این‌گونه نیست.» به گفته او، آثار ابتدا در نشستی گروهی بررسی می‌شوند و سپس منتورهای آشنا با سوژه برای ادامه کار انتخاب می‌شوند.
پس از آماده‌شدن متن، نحوه معرفی آن به متقاضی مطرح می‌شود. خدمات پروپوزال و پیچینگ به این مرحله مربوط است و هدف آن، ارائه فشرده داستان و ابعاد پروژه برای تصمیم‌گیری درباره خرید یا سرمایه‌گذاری است.

علی‌اکبری می‌گوید:« این خدمات به صاحب فیلمنامه امکان می‌دهد نقاط قوت طرح را در زمانی کوتاه معرفی کند. به گفته او، پیچینگ می‌تواند ابعاد اجرایی، از جمله برآورد هزینه‌های پروژه، را نیز در بر بگیرد.»

حقوق اثر و مسئولیت‌ها

عرضه آنلاین فیلمنامه، پرسش درباره دسترسی دیگران به ایده را نیز پیش می‌کشد. سناریوم برای معرفی عمومی، نسخه کامل اثر را منتشر نمی‌کند و نمایش متن را محدود کرده است.

میرمجلسی می‌گوید: «فیلمنامه کامل به هیچ عنوان روی سایت نمایش داده نمی‌شود و صرفا خلاصه طرح و سیناپس با در نظر گرفتن امانت‌داری منتشر می‌شود.» به گفته او، هر اثر کد یکتایی دریافت می‌کند و متن‌هایی که جزئیات زیادی از داستان را آشکار می‌کنند، با هماهنگی نویسنده ویرایش می‌شوند.
در کنار این محدودیت، ثبت اولیه اثر نیز در شیوه‌نامه مجموعه مطرح شده است. سناریوم از نویسندگان می‌خواهد آثارشان را پیش از انتشار در بانک فیلمنامه خانه سینما ثبت کنند و مسئولیت این مرحله را بر عهده آنها می‌گذارد.

میرمجلسی تأکید می‌کند که حقوق مالکیت فکری اثر متعلق به نویسنده است. به گفته او، مجموعه نقش واسطه‌گر دارد و اگر نویسنده بدون ثبت اثر وارد مراحل بعدی شود، مسئولیتی نسبت به آن نمی‌پذیرد. ائ گفت:« تا زمان گفت‌وگو اختلافی بر سر مالکیت آثار خریداری‌شده رخ نداده و قراردادها مبنای پیگیری اختلاف احتمالی خواهند بود.»

برای فیلمنامه‌نویس، مسئله فقط جایی برای انتشار اثر نیست، مهم این است که نوشته‌اش به دست کسی برسد که امکان ساخت آن را دارد. سناریوم با همین هدف شکل گرفته است. فاصله میان این دو، اما تنها با آنلاین‌شدن عرضه از بین نمی‌رود. نقطه تعیین‌کننده، جایی است که معرفی یک اثر به همکاری میان نویسنده و فیلمساز تبدیل شود.

[author title=”نويسنده” image=”https://soroosheamniyat.ir/wp-content/uploads/2025/03/68ce8398-24e3-40b3-8f1a-cd664029e334.png”]مسعود اسدپور کارشناس امنيت وخبرنگار پايگاه خبري سروش امنيت[/author]
منبع : پيوست

پویش #دو_درجه_کمتر