دو جنگ و دو افت ۶۰ درصدی در تامین مالی جمعی
بازار تامین مالی جمعی در سال ۱۴۰۴ همزمان با سه دوره بحران و تشدید تنش‌های امنیتی و نظامی، با افت قابل‌توجه سرمایه جذب‌شده مواجه شده است. گزارش سالانه تامین مالی جمعی ایران نشان می‌دهد در خردادماه، همزمان با جنگ ۱۲روزه، حجم تامین سرمایه نسبت به اردیبهشت ۶۰ درصد کاهش یافت. این روند در دی‌ماه و همزمان با تشدید تنش‌ها با کاهش ۲۱ درصدی ادامه پیدا کرد و در اسفندماه، با آغاز جنگ رمضان، بار دیگر حجم سرمایه جذب‌شده نسبت به ماه قبل ۶۰ درصد افت کرد. در این سه مقطع، تعداد پروژه‌های موفق تأمین مالی جمعی نیز کاهش یافته است.
در خردادماه ۱۴۰۴، همزمان با وقوع درگیری‌های نظامی و محدودیت‌های اینترنتی، حجم تامین سرمایه نسبت به اردیبهشت‌ماه ۶۰ درصد کاهش یافت. در همین دوره، تعداد پروژه‌های موفق نیز با افت ۶۳ درصدی از ۸۲ پروژه در اردیبهشت‌ماه به ۳۰ پروژه رسید.
دومین افت قابل‌توجه در دی‌ماه ثبت شد. در این ماه، همزمان با تشدید تنش‌ها، ارزش کل سرمایه جذب‌شده نسبت به آذرماه ۲۱ درصد کاهش یافت و تعداد پروژه‌های تامین مالی‌شده نیز ۱۷ درصد کمتر شد.
افت ۶۰ درصدی تامین سرمایه با آغاز جنگ رمضان
با آغاز جنگ رمضان در اسفندماه ۱۴۰۴، یکی از شدیدترین افت‌های عملکرد بازار تامین مالی جمعی در طول سال به ثبت رسید. بر اساس گزارش، حجم تامین سرمایه در این ماه نسبت به بهمن‌ماه ۶۰ درصد کاهش یافت و تعداد پروژه‌های موفق نیز از ۱۳۸ پروژه به ۵۷ پروژه رسید.
مقایسه عملکرد اسفندماه با دوره مشابه سال قبل نیز افت قابل‌توجه این بازار را نشان می‌دهد. مبلغ تامین سرمایه در این ماه نسبت به اسفندماه سال ۱۴۰۳، ۵۴ درصد و تعداد پروژه‌های موفق ۶۰ درصد کاهش یافته است..
از سوی دیگر در سال ۱۴۰۴، با صدور ۳۲ مجوز جدید، تعداد سکوهای دارای مجوز رسمی تامین مالی جمعی به ۷۳ سکو رسید. با این حال بر اساس گزارش، در حال حاضر ۸۰ سکو در این حوزه فعالیت می‌کنند.
افزایش تعداد سکوها به معنای توزیع متوازن فعالیت در بازار نیست. داده‌های گزارش نشان می‌دهد که ۶۰ درصد از کل پروژه‌های سال ۱۴۰۴ از طریق ۱۰ سکو انجام شده است که حاکی از تمرکز بخش قابل‌توجهی از فعالیت بازار در میان تعداد محدودی از بازیگران است.
کاهش سرعت رشد سرمایه‌گذاران و پروژه‌ها
بر اساس گزارش سالانه تامین مالی جمعی ایران، تعداد سرمایه‌گذاران در سال ۱۴۰۴ تنها هفت درصد افزایش یافته است. این در حالی است که رشد این شاخص در سال ۱۴۰۳ به ۱۷۰ درصد رسیده بود. همزمان رشد تعداد پروژه‌های تامین مالی جمعی نیز از ۱۳۰ درصد در سال ۱۴۰۳ به ۱۴ درصد در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته است. بنابراین سرعت گسترش بازار نسبت به سال گذشته کاهش پیدا کرده است. بر اساس تحلیل ارائه‌شده در گزارش، با کاهش شتاب ورود سرمایه‌گذاران جدید، رقابت میان سکوها و متقاضیان تامین مالی بیش از گذشته به کیفیت و اعتبار پروژه‌ها وابسته خواهد بود.
توزیع جغرافیایی تامین مالی جمعی در سال ۱۴۰۴ نیز از تمرکز بالای این فعالیت در تعداد محدودی از استان‌ها حکایت دارد. بر اساس گزارش، ۵۰ درصد تامین مالی انجام‌شده به استان تهران اختصاص داشته و در مجموع ۸۵ درصد تامین مالی در ۹ استان کشور صورت گرفته است.
بازرگانی و صنایع غذایی در صدر پروژه‌های تامین مالی جمعی
بررسی تعداد پروژه‌های تامین مالی جمعی بر اساس حوزه فعالیت نشان می‌دهد که بازرگانی داخلی و بین‌المللی، صنایع غذایی و کشاورزی و همچنین ساخت و تولید، بیشترین تعداد پروژه‌ها را به خود اختصاص داده‌اند. در مقابل، فناوری‌های مالی کمترین تعداد پروژه را در میان حوزه‌های بررسی‌شده داشته است.
بر اساس این گزارش همچنین، ۱۵ درصد از کل سرمایه تامین‌شده در سال ۱۴۰۴ به شرکت‌های دانش‌بنیان اختصاص یافته است. این میزان سرمایه از طریق ۱۳۶ پروژه از مجموع ۸۹۰ پروژه ثبت‌شده در این سال جذب شده است.
